Torun – Polen – 2007 : ‘So This Is Paradise?’

SO THIS IS PARADISE?

Terwijl hij mij het vuil van de straat verwijt: ‘die vreemde kloten, buiten, buiten zeg ik, buiten! uit mijn kot!’ Deze taal werd enkel door een muur van mij gescheiden, althans ‘s nachts. Een muur tussen twee slaapkamers, wel te verstaan. Dit is mijn muur, dit is mijn afstand, van de werkelijkheid. Maar in deze periode wist ik niet of ik mezelf aan de goede kant van de muur bevond, of dat ik mij aan de foute kant van de muur bevond. 

Nu ja, met volle moed was ik op het vliegtuig gestapt richting Warsaw. Ik had de ervaringen van Estland en Letland goed verteerd. Dus stelde ik mij weinig vragen bij de mentaliteit van de Polen.

Hoe fout kan een mens zich opstellen tegenover een cultuur? Ik werd opgewacht door Monica, de curator van NRD-DLA. Monica stond met een fluor roze legging op mij te wachten, ze had een heel groot bord in haar handen, met de woorden: Peter Puype, erop. Neen, ze stond niet op mij te wachten, ze was enkele minuten te laat en had het bord onder haar arm. Ze hoefde het nog nooit in de lucht te steken. Ik wist meteen dat zij de persoon was waar ik op zoek naar was. Ze had me ook gezegd dat ze er uitzag als een ‘typical curator’. Dat was ook zo: ze was verward en gedroeg zich chaotisch.

We namen een taxi van het vliegplein naar het station. Monica nam altijd een taxi, ook al had ze geen geld. Toch vond ze altijd wel ergens wat centen om de chauffeur te betalen. Elke dag moest ze wel met de taxi naar de DLA-gallery, annex café NRD. Wat ik wel moet toegeven, de beste koffie van heel de wereld kan je drinken in NRD. Voor de koffie alleen al wil ik terug gaan. Ik heb zelfs enkele werken gemaakt met de papiertjes die je onder de kopjes legt.

Op de trein probeerde we een gesprek aan te knopen. Maar dat lukte me moeilijk. Ik had een focus op een pukkel op het gezicht van Monica van waaruit enkele erg lange haren het daglicht zagen. Man, ik kon mijn ogen er soms niet van houden. Ik vond ze ongelofelijk vies en het bezorgde mij meteen een enorme afstand van het meisje: Monica. Ze had ook heel weinig geslapen die nacht, vertelde ze me. Er was een feestje geweest in de bar die bij de gallerie was. Wat ik nog niet wist, was het feit dat er eigenlijk vooral een bar was en dat de ruimte boven de bar als gallerie was ingericht. De plaats van de gallerie of de uitstraling ervan was helemaal niet mijn bekommernis. Ik wou er vooral werk maken en me laten opslorpen door de omgeving en de bewoners van Torún.

Torún is de stad van Coperinicus. Waarvan je een standbeeld vind op het marktplein van Torún. Het is een stad met de typische leegloop van de werkende klasse. Door de erbarmelijke economische toestand waar Polen zich in bevindt, is het een logisch gevolg van de economische leegloop. Vele mannen hebben de stad verlaten en werken als gastarbeiders in de welstellende Europese landen. Zo ook Pjotr, de man van Monica, moet in Noorwegen gaan werken om zijn gezin –Monica en hun zoontje Boris- te onderhouden. Hij stond niet enkel in voor het welzijn van zijn gezin, ook de gallery DLA en de club NRD waren zijn grote zorgenkinderen. Pjotr, is een zeer lieve man. Hij studeerde literatuur aan de universiteit, maar werkte als gastarbeider in Noorwegen. Om de twee maanden kwam hij terug naar huis. Toen Pjotr terug thuis kwam, tijdens mijn verblijf daar, heeft hij mij enkele avonden meegenomen op verkenningstocht in de stad. Wat ik niet wist, en wat een erg onbeleefd is als je het niet doet, is het feit dat je als er een fles wodka op tafel komt, dat je die volledig moet kelderen. Als Poolse mannen samenkomen en er wordt een fles wodka geopend, moet je die uitdrinken. Als deze leeg is, ga je dan samen op straat een volgende soldaat maken. Ben je met vijf mannen samen, zullen er dus vijf flessen de revue passeren. Monica had het mij verteld de volgende ochtend. Nadat ik de eerste avond, toen Pjotr terug thuis was, mij schuldig had gemaakt en slechts enkele shots wodka had gedronken en dan naar bed ben geweest.

Pjotr had aan zijn zoontje Boris beloofd om tijdens zijn bezoek thuis samen naar Kallinigrad te gaan. Hij had mij ook uitgenodigd om naar daar te reizen. Maar door het feit dat we beiden geen visum hadden om Rusland binnen te komen, zijn we nooit in Kallinigrad geweest. Toch zijn we vertrokken.

De reis dat hij samen met zijn zoontje had gepland was gevuld met mijn verlanglijstje. Ik was zeer graag naar de haven van Gdansk geweest. De plaats waar Lech Walesa in 1981 de grote Solidarnosc staking heeft georganiseerd. Het is en blijft een memorabele plaats. Het is de plaats waar voor het eerst een groot protest van de grond is gekomen tegen het Communistisch regime.

Naast het idee van Solidarnosc had ik het verlangen om toch een concentratiekamp te zien. Stutthof is het geworden. Dit kamp ligt aan de Baltische kust en net naast Danzig (de Duitse naam voor Gdansk). Stutthof was een heropvoedingskamp en werkkamp. Het was het eerste kamp dat de nazi’s hadden gebouwd en het was ook het laatste kamp dat is bevrijd. Stutthof was uiteindelijk meer dan een werkkamp geworden. Ook daar waren er gaskamers geïnstalleerd.  Hell, ik wil er eigenlijk weinig woorden aan verspillen. Het is een ernstiger zaak dan mijn activiteiten als kunstenaar. Dit is de hel!

Van de ene hel belanden we in een andere: “Wolfschanze”. Het hoofdkwartier van Adolf tijdens zijn verblijf in Polen. Daar waar er een poging tot bomaanslag door graaf Klaus Von Stauffenberg op hem is gebeurd. Daar waar hij dacht Moskou te veroveren: Wolfschanze. Daar waar hij verbleef in bunkers van meters dikke beton.  Daar waar hij onder camouflage netten zijn honden uit liet.

Nu ja, eigenlijk wil ik dit allemaal niet vertellen, het moet, het is een belangrijk deel om de Poolse mentaliteit de begrijpen en te aanvaarden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s